Σάββατο, Οκτωβρίου 04, 2014

"Ανατομία" του λόγου (Μέρος 1ο)


Η πολυπλοκότητα, ο πλούτος και η ιστορία μας γλώσσας είναι από μόνα τους αρκετά, για να μαγέψουν τον καθένα μας. Αυτό που μου αρέσει περισσότερο στη γλώσσα είναι η σύνταξη,  όταν αποκωδικοποιείς τα λόγια των άλλων, όταν ψάχνεις πίσω απο το προφανές, όχι για να βρεις κάποιο διαφορετικό νόημα, αλλά για να καταλήξεις απλά και μόνο στη δομή. Είναι το σημείο εκείνο που κάνουμε λόγο, πλέον, για εξέταση - μελέτη - ανάλυση του λόγου.
Κάποιες φορές ο μαθητής, αλλά και γενικότερα ο αναγνώστης ενός συντακτικού, ενδέχεται να αντιμετωπίζει δυσκολίες όσον αφορά την κατανόηση ορισμένων συντακτικών φαινομένων χωρίς να συνειδητοποιεί πως τα περισσότερα από αυτά τα χρησιμοποιεί στον απλό, καθημερινό λόγο με πολύ μεγάλη άνεση και ευφράδεια.


Τέτοια παραδείγματα ειναι τα εξής:

- Η κόρη μου σπουδάζει φιλόλογος. (προληπτικό κατηγορούμενο, καθώς το ρήμα δείχνει σκοπό/εξέλιξη. Σπουδάζει για να γίνει φιλόλογος.)
- Τι σύμπτωση! Και η δική μου σπουδάζει φιλόλογος στην Πάτρα! (προεξαγγελτική παράθεση, καθώς αναφέρεται σε ολόκληρη την πρόταση που ακολουθεί και χαρακτηρίζει από πριν το περιεχόμενό της.)

-------------------------------------------------------------------------

- Καλά, δεν καταλαβαίνει τι συμβαίνει; Και έδειχνε να είναι άνθρωπος με πείρα! (εμπρόθετο ως επιθετικός προσδιορισμός, με μια λέξη έμπειρος)
- Όλοι αυτό αναρωτιόμαστε.. Κοιμάται τον ύπνο του δικαίου. (σύστοιχο αντικείμενο, καθως είναι από ρίζα συγγενικής σημασίας με το ρήμα.)

-------------------------------------------------------------------------

- Μου είναι δύσκολο να έρθω στη θέση σου. (γενική προσωπική γιατί συνάπτεται με απρόσωπη έκφραση και φανερώνει το πρόσωπο που αναφέρεται η έννοια του ρήματος.)
- Το φαντάζομαι, αλλά κάνε λίγη προσπάθεια.

--------------------------------------------------------------------------

- Αυτός εκεί ο νεαρός με το ηλιοκαμένο δέρμα δουλεύει πρωί - βράδυ στην οικοδομή.. (αυτή η σύνθετη λέξη περιλαμβάνει και παθητικό ρήμα σε μετοχή παρακειμένου και ποιητικό αίτιο. Δηλαδή: έχει καεί από τον ήλιο.)
- Είναι κρίμα να ζει κανείς, για να δουλεύει. (απρόσωπη έκφραση. Απρόσωπες εκφράσεις δε σχηματίζονται μόνο με το "είναι" + επίθετο, όπως στο προηγούμενο παράδειγμα, αλλά και με το "είναι"+ ουσιαστικό.)


* * * Το να προσεγγίζει κανείς μια καινούργια γλώσσα σύμφωνα με αυτά που  γνωρίζει για τη μητρική του είναι λάθος, είναι ένα σκεπτικό που μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση και πρόβληματα σχετικά με την εκμάθηση. Το να πάρει ομως κανείς παραδείγματα από τα νέα ελληνικά, ώστε να κατανοήσει περισσότερο τα αρχαία που δυσκολεύουν αρκετά, είναι ένα εφικτό και καλό εργαλείο. Και αυτό γιατί η ελληνική γλώσσα έχει μια αδιάσπαστη συνέχεια στους αιώνες, τόσο σπάνια και τόσο εντυπωσιακή, που αν και πολλά έχουν αλλάξει, τόσα παραμένουν ίδια..



0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου



Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Φιλόλογος και Υποψήφια Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών (ΑΠΘ). Ερευνητικά ενδιαφέροντα: γλώσσα, πολιτική και εξουσία, σεξιστικός λόγος, μελέτη του φύλου, πολιτικές γυναικείας χειραφέτησης, κοινωνική φιλοσοφία και κοινωνικά κινήματα. Παράλληλα με τη διδασκαλία και την έρευνα, επιμελούμαι βιβλία. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *