Τετάρτη, Απριλίου 15, 2015

Ζήτημα αντιλήψεων και πολιτικής ορθότητας

Όταν είδα σε ιστοσελίδα εκπαιδευτικού διάφορα σκίτσα για το ανθρώπινο σώμα και σ' ένα σχετικά με το βάρος, δύο ζωγραφιστές φιγούρες με τις ταμπέλες "αδύνατος" και "χοντρός", κάπου εκεί ξεπήδησε το ζήτημα της πολιτικής ορθότητας από μέσα μου. Αφού θα μπουν οι ταμπέλες, δεν είναι τουλάχιστον προτιμότερο ν' αντικατασταθεί το "χοντρός" με το "ευτραφής" ή το "εύσωμος";


Δεν είναι ότι χρησιμοποιώντας άλλες λέξεις, που δεν είναι αρνητικά φορτισμένες, προσπαθείς να καλύψεις και ν' αποσιωπήσεις ένα σοβαρό πρόβλημα που προκαλεί επιπλοκές στην υγεία, είναι απλώς, ότι με την επιλογή των κατάλληλων λέξεων, κάνεις παράλληλα και την επιλογή να μη θίξεις ανθρώπους με τέτοια προβλήματα, γιατί διακατέχεσαι από μια στοιχειώδη ευαισθησία και ξέρεις πως φτάνουν μόνο μερικές λέξεις για να τσακίσουν την ψυχολογία και την αυτοπεποίθηση τους. Η λέξη "χοντρός" ανήκει σε αυτές.

"Είσαι κοντός, χοντρός και καθυστερημένος". Σου θυμίζει κάτι; Είναι φράση από το σποτάκι της δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος για τον ηλεκτρονικό εκφοβισμό. Είναι η πραγματικότητα τόσων παιδιών αλλά και ενηλίκων. Θα μπορούσες άραγε να το φανταστείς έτσι: "Είσαι βραχύσωμος, εύσωμος και με ειδικές ανάγκες"; Προφανώς και όχι. Γιατί αν και στην τελική οι λέξεις είναι συνώνυμες, στη δεύτερη φράση δεν είναι υποτιμητικά φορτισμένες, εφόσον κανείς δεν χρησιμοποιεί τέτοιου είδους λέξεις για να μειώσει τον άλλον, δηλαδή λέξεις των οποίων η σπάνια χρήση τις καθιστά αυτομάτως και πιο "εκλεπτυσμένες". 

Ναι, εμείς δίνουμε χρώμα στις λέξεις. Οι λέξεις είναι απλά γράμματα ενωμένα. Εμείς τις χρησιμοποιούμε με τέτοιο τρόπο, ώστε να παίρνουν αρνητικό ή θετικό πρόσημο. Και θεωρώ πως στη λέξη "χοντρός" έχουμε δώσει αρνητικό πρόσημο και είναι γεγονός πως και το ίδιο το άτομο που έχει παραπάνω κιλά και δέχεται αυτόν τον χαρακτηρισμό ενοχλείται.

Για κάποιους ανθρώπους μπορεί να ακούγεται ανούσιο και περιττό, για άλλους υπερβολικό ή δήθεν. Και όμως, δεν είναι υποκρισία, λέγεται ευγένεια. Μπορούν και τα απλά πράγματα να κάνουν ουσιαστική διαφορά, για παράδειγμα, οι λέξεις που χρησιμοποιούμε να περάσουν με τον καιρό στις αντιλήψεις μας. Γιατί όταν θα πεις στο παιδί ότι ο εύσωμος είναι αυτός που έχει παραπάνω κιλά, μπορείς μετά να προσθέσεις ότι ένας άνθρωπος δεν κρίνεται απ' αυτό και γενικότερα απ' την εμφάνισή του αλλά απ' το περιεχόμενό του. 

Και να ξέρεις πως, κάνοντάς το, θα έχεις θέσει τις σωστές βάσεις. Γιατί μεγαλώνοντας θα ξέρει πώς να μη πληγώνει κάνοντας διακρίσεις κάθε είδους και πώς να μην προκαλεί το γέλιο εις βάρος των άλλων, γιατί φτάνοντας σε μια ηλικία θα είναι σε θέση να καταλήξει στο συμπέρασμα πως τελικά ότι αποκλίνει από τα αυστηρά καθορισμένα πρότυπα δεν είναι κατώτερο αλλά διαφορετικό, ότι το όμορφο και το άσχημο πολλές φορές το επιβάλλει η κοινωνία και ότι η ομορφιά που έχουμε μέσα μας είναι αυτή που θα σώσει τον κόσμο.

*Όπου "χοντρός", β(γ)άλε αράπης, νάνος, γυαλαμπούκας, γύφτος, πόντιος, ξανθιά, καθυστερημένος.... 
Και βγάλε τα όχι μόνο από το λεξιλόγιό σου, αλλά και από τις αντιλήψεις σου.


2 σχόλια:

  1. κοντός, χοντρός και καθυστερημένος κτλ είναι συνήθως για να εξυψώσουν αυτόν που τα λέει μειώνοντας αυτόν που απευθύνονται.. ο ρατσισμός έχει πολλές μορφές

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Φυσικά, εξάλλου η επιθετικότητα είναι ένδειξη αδυναμίας!

    ΑπάντησηΔιαγραφή



Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Είμαι φιλόλογος -πρόσφατα ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην Πολιτική Ιστορία (ΑΠΘ). Στα ενδιαφέροντα μου ανήκει η μελέτη της γλώσσας, η θεωρία της λογοτεχνίας και η παγκόσμια ιστορία. Προσπαθώ να μεταδώσω το πάθος μου για τη φιλολογία και την ελληνική γλώσσα στους μαθητές, Έλληνες και ξένους, ενώ παράλληλα ασχολούμαι με την έρευνα, αναλαμβάνω μεταφράσεις, όπως και την επιμέλεια βιβλίων. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *