Παρασκευή, Μαρτίου 25, 2016

Η ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια

To 1786 o Sir William Jones (δικαστής και μελετητής των ανατολικών γλωσσών) ανακαλύπτει τη συγγένεια μεταξύ γλωσσών και την ύπαρξη μιας ευρύτερης γλωσσικής οικογένειας, που το 1816 ονομάστηκε ινδοευρωπαϊκή από τον Thomas Young (γλωσσολόγο), δηλαδή μια οικογένεια με γλώσσες από την Ινδία ως την Ευρώπη (ινδοευρωπαϊκές γλώσσες).

Για όσους δέχονται τη γενετική σχέση των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών, υπάρχει το εξής ιστορικό πρόβλημα: ποια ήταν η προέλευση της αρχικής και πρώτης ενότητας και πότε συντελέστηκε η διάσπασή της; Κυρίως δύο θεωρίες προσπαθούν να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα: η δημογραφική και οι μεταναστευτικές. 

Η δημογραφική θεωρεί κομβικό σημείο την εμφάνιση και την εξάπλωση της γεωργίας που συνοδεύτηκε από μετακινήσεις (και όχι μεταναστεύσεις), οι οποίες ξεκίνησαν από την Ανατολία προς την Ελλάδα και έπειτα προς την Ευρώπη (όλα τα παραπάνω γύρω στο 7000 π.Χ - 6500 π.Χ). Κατά τις μεταναστευτικές θεωρίες, απ' την άλλη, η προέλευση της πρωτο-γλώσσας εντοπίζεται στην Υπερκαυκασία (5000 π.Χ - 4000 π.Χ) η οποία όμως μέσα από μεταναστεύσεις διασπάστηκε και ήρθε σε επαφή με άλλες γλώσσες (π.χ σημιτικές) άρα και οδηγήθηκε σε γλωσσικά δάνεια. Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει, διαμορφώθηκαν οι γλώσσες, ενώ σημαντικός υπήρξε ο πολιτιστικός παράγοντας. Η πρωτο-γλώσσα πάντως, χρονολογείται πριν από την εποχή του σιδήρου.

Το ινδοευρωπαϊκό οικογενειακό δέντρο των γλωσσών.
Βέβαια τέτοιου είδους προβλήματα δεν υφίστανται για όποιον απορρίπτει εξαρχής την κοινή καταγωγή των γλωσσών. Πράγματι, υπάρχει μια μερίδα που υποστηρίζει πως οι όποιες ομοιότητες προέκυψαν από την επαφή των γλωσσών μέσω του εμπορίου, για παράδειγμα. 

Η συγγένεια - ομοιότητα πάντως είναι δεδομένη. Ένα από τα πιο απλά παραδείγματα είναι το εξής:

Ελληνικά       Λατινικά     Σανσκριτικά
μήτηρ             mater           matar

και είναι πολλά τα παραδείγματα για τόσο βασικές και καθημερινές έννοιες.

Από την ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια, ενώ βρίσκονται στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, εξαιρούνται τα: βασκικά, φιλανδικά, ουγγρικά, εσθονικά, μαλτέζικα, τούρκικα. Οι υπόλοιπες γλώσσες, ανήκουν ανάλογα με τη συγγένειά τους σε μικρότερες ομάδες. Όμως, τρεις γλώσσες δεν έχουν συγγένεια με άλλες: η ελληνική, η αλβανική και η αρμένικη. Αυτές οι γλώσσες είναι οι ινδοευρωπαϊκές απομονωμένες. 

Πολλές φορές με τους συγγενείς τυχαίνει να μας συνδέουν κοινά πράγματα και να συνεννοούμαστε καλύτερα απ' ό,τι με τους αγνώστους. Αυτό ισχύει και με τις γλώσσες. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι οι νεολατινικές. Πόσο μοιάζουν ιταλικά και ισπανικά και τυχαίνει να μπορεί ο Ιταλός να συνεννοηθεί με τον Ισπανό και αν αποφασίσει ο Ισπανός να μάθει ιταλικά, θα τα μάθει πολύ ευκολότερα απ' ό,τι αν αποφασίσει να μάθει γερμανικά! Και όλο αυτό το σενάριο είναι πολύ όμορφο δεδομένου ότι οι συγγενείς καμιά φορά χάνονται..





0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου



Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Φιλόλογος και Υποψήφια Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών (ΑΠΘ). Ερευνητικά ενδιαφέροντα: γλώσσα, πολιτική και εξουσία, σεξιστικός λόγος, μελέτη του φύλου, πολιτικές γυναικείας χειραφέτησης, κοινωνική φιλοσοφία και κοινωνικά κινήματα. Παράλληλα με τη διδασκαλία και την έρευνα, επιμελούμαι βιβλία. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *