Σάββατο, Μαρτίου 26, 2016

Οι αρχαίες ελληνικές διάλεκτοι

Ορισμένοι λένε: "Μα γιατί δεν γίνεται να μαθαίνουμε τα αρχαία όπως για παράδειγμα τα αγγλικά;". Αυτό είναι ένα δύσκολο εγχείρημα εκτός και αν γνωρίζει κανείς ποια συγκεκριμένη διάλεκτο θα ήθελε να μάθει, δεδομένου ότι η αρχαία ελληνική γλώσσα δεν ήταν κάτι το ενιαίο. Αποτελείτο από πολλές διαλέκτους και μόνο αργότερα μπορούμε να κάνουμε λόγο για μια γλώσσα κοινή.


Αυτή η γλωσσική ποικιλία εξηγείται από τις διαδοχικές μεταναστεύσεις προς τον ελλαδικό χώρο. Στο παρελθόν υπήρξαν διάφορες υποθέσεις για την ταξινόμηση των διαλέκτων, τελικά όμως σήμερα επικρατεί η εξής διαίρεση:

1. Αττικοϊωνική διάλεκτος: Εύβοια, Κυκλάδες, Χαλκιδική, Θάσος, κεντρικά παράλια της Μ. Ασίας και κοντινά νησιά, αποικίες στον Εύξεινο Πόντο και τη Μεσόγειο, Αθήνα

2. Αρκαδοκυπριακή διάλεκτος: Αρκαδία και Κύπρος (λόγω του εποικισμού της δεύτερης από την πρώτη).

3. Αιολική διάλεκτος (Θεσσαλική, Βοιωτική, Λεσβιακή): Θεσσαλία, Βοιωτία, Λέσβος και  μικρασιατικά παράλια απέναντι απ' το νησί.

4. Δυτική διάλεκτος (Βορειοδυτική, Δωρική): Ήπειρος, Φωκίδα, Αιτωλοακαρνανία, Πελοπόννησος, Μέγαρα, Κρήτη, νησιά του ΝΑ Αιγαίου και απέναντι μικρασιατική ακτή, Επτάνησα και δωρικές αποικίες

* Οι διάλεκτοι: Παμφυλιακή και Μακεδονική παρουσιάζουν μια δυσκολία ως προς την κατηγοριοποίησή τους. Αφενός η πρώτη παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με πολλές διαλέκτους, αφετέρου η δεύτερη δεν μας έχει αφήσει υλικό για εξέταση.

Δείγματα & Διαφοροποίηση:

  τέτταρες: Αττική                               βούλομαι: Αττική, Ιωνική, Ομηρική
  τέσσερες: Ιωνική, Αρκαδική            βόλομαι: Ιωνική, Αρκαδική, Ομηρική
  τέσσαρες: Ιωνική, Κοινή                  βόλλομαι: Λεσβιακή
  πέσ(σ)υρες: Λεσβιακή                      βώλομαι: Δωρική
  πίσυρες: Ομηρική                             βέλλομαι: Θεσσαλική
  πέτταρες: Βοιωτική                          βείλομη: Βοιωτική
  τέτορες: Δυτική                                βήλομαι: Βοιωτική
                                                           δήλομαι: Δωρική
                                                           δείλομαι: Βορειοδυτική


Μερικές παρατηρήσεις:

- Φαίνεται πως ιωνική και αττική διάλεκτος αποτελούσαν ενιαία διαλεκτική κατηγορία κατά τη μυκηναϊκή περίοδο και η διάσπαση ήρθε αργότερα.

- Η αττική ήταν η γλώσσα της Αθήνας, μιας μόνο πόλης, μα λόγω της δύναμης και της δόξας της, έμελλε να γίνει η γλώσσα εκείνη που τελικά ένωσε και κυριάρχησε (Κοινή). Εδώ έχουμε πλήθος έργων - αυτά που παρουσιάζουν μια εικόνα του φυσικού λόγου, όπως τα έργα του Αριστοφάνη για παράδειγμα, αλλά και αυτά που είναι γραμμένα σε λογοτεχνική γλώσσα, όπως τα έργα του Θουκυδίδη.

- Στην ιωνική έγραψε ο Ηρόδοτος, ο Ιπποκράτης, ο Εκαταίος.

- Στη δωρική διάλεκτο είναι που οι Σπαρτιάτες μιλούσαν.. λακωνικά! Επίσης εδώ υπάρχει ένα πολύ σημαντικό εύρημα: η επιγραφή της Γόρτυνας που, προς το παρόν, αποτελεί και την αρχαιότερη νομοθεσία στον χώρο της Ευρώπης.

- Στην αιολική διάλεκτο της Βοιωτίας έγραφε ποίηση η Κόριννα, που μετά τη Σαπφώ, ήταν η πιο διάσημη ποιήτρια της αρχαιότητας, ενώ η ίδια η Σαπφώ και ο Αλκαίος έγραφαν ποίηση στα αιολικά της Λέσβου.





0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου



Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Φιλόλογος και Υποψήφια Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών (ΑΠΘ). Ερευνητικά ενδιαφέροντα: γλώσσα, πολιτική και εξουσία, σεξιστικός λόγος, μελέτη του φύλου, πολιτικές γυναικείας χειραφέτησης, κοινωνική φιλοσοφία και κοινωνικά κινήματα. Παράλληλα με τη διδασκαλία και την έρευνα, επιμελούμαι βιβλία. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *