Σάββατο, Απριλίου 09, 2016

Τα πιο σημαντικά για τους σπουδαίους βυζαντινούς αυτοκράτορες (1ο μέρος)

...συνοπτικά! Αν και εδώ υπάρχουν μερικές συμβουλές για καλύτερη εμπέδωση και απομνημόνευση των πληροφοριών που μας ενδιαφέρουν, από τις τόσες που δεχόμαστε καθημερινά, είναι και πάλι δύσκολο να συγκρατούμε λεπτομέρειες, κυρίως για θέματα με τα οποία δεν είμαστε και τόσο εξοικειωμένοι. Γι αυτό, εδώ θα γράψω επιγραμματικά, μερικές βασικές πληροφορίες για τους πιο φημισμένους βυζαντινούς αυτοκράτορες, αλλά και ορισμένες, λιγότερο γνωστές, λεπτομέρειες της ζωής τους που προκαλούν εντύπωση (καθώς είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο πως θυμόμαστε καλύτερα πράγματα που μας προκαλούν εντύπωση!).


Κωνσταντίνος Α' (ο Μέγας)
-Γεννήθηκε στη σημερινή Σερβία.
-Κυβέρνησε επί 31 έτη (306-337 μ.Χ) και η παρουσία του στο θρόνο συνέπεσε με την καλύτερη στιγμή της βυζαντινής αυτοκρατορίας.
-Υπήρξε ο πρώτος βυζαντινός ηγέτης, μονοκράτορας, αφού έσπασε την τετραρχία του Διοκλητιανού και υπερίσχυσε των αντιπάλων του.
-Η πιο καθοριστική μάχη γι αυτό, υπήρξε η μάχη της Μιλβίας, όπου νίκησε τον Μαξέντιο και τον μεταχειρίστηκε με αρκετά σκληρό τρόπο (ο Μαξέντιος ήταν αδερφός της  γυναίκας του Κωνσταντίνου, Φαύστας, την οποία εκτέλεσε μετά από χρόνια, όπως είχε κάνει πρωτύτερα και με τον πρωτότοκο του γιο, Κρίσπο).
-Πριν τη μάχη αυτή, είχε δει το περίφημο όραμα με τον φωτεινό σταυρό και τα ελληνικά γράμματα Χ-Ρ και την επιγραφή "εν τούτω νίκα". Έπειτα διέταξε οι ρωμαϊκές λεγεώνες να βγάλουν τα αγάλματα των πατρώων θεών και στη θέση τους να βάλουν ένα μεγάλο κόκκινο ύφασμα που στη μέση θα είχε το "χριστόγραμμα" (το χαρακτηριστικό λάβαρο).
-Βαφτίστηκε χριστιανός λίγο πριν πεθάνει και αναγνωρίζεται ως άγιος από την Ορθόδοξη Εκκλησία, όπως και η μητέρα του Ελένη.
-Μετέφερε την αυτοκρατορία του από τη Ρώμη στο Βυζάντιο και της έδωσε το όνομα "Κωνσταντινούπολη" από το όνομά του (αρχικά, όμως, σκεφτόταν να τη μεταφέρει στη Θεσσαλονίκη).
-Υπέγραψε το διάταγμα των Μεδιολάνων (ανεξιθρησκία) το 313 μ.Χ.
-Συγκάλεσε την πρώτη Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας, όπου καταδικάστηκε ο αρειανισμός.

Θεοδόσιος Α' (ο Μέγας)
-Γεννήθηκε στη σημερινή Ισπανία.
-Κυβέρνησε επί 16 έτη, από το 379 - 395 μ.Χ.
-Έκανε το χριστιανισμό επίσημη θρησκεία του κράτους.
-Ήταν υπεύθυνος για την καταστροφή μεγάλου μέρους του αρχαιοελληνικού & ρωμαϊκού πολιτισμού με τις καταστροφές ναών και τιμωρούσε όσους επέστρεφαν στην εθνική θρησκεία, ενώ παράλληλα, απαγόρεψε με θανατική ποινή τις επισκέψεις σε αρχαίους ναούς, τη μαντική και τις θυσίες.
- Μια μελανή στιγμή της βυζαντινής ιστορίας επί της αυτοκρατορίας του, ήταν η διαταγή του για τις σφαγές άμαχου πληθυσμού στη στάση της Θεσσαλονίκης.

Αναστάσιος Α' (ο Δίκορος, καθώς δεν είχε το ίδιο χρώμα στα μάτια του)
-Γεννήθηκε στη σημερινή Αλβανία.
-Κυβέρνησε επί 27 έτη (491-518 μ.Χ) και επί της βασιλείας του το Βυζάντιο ήταν ασφαλές.
-Προωθήθηκε στον θρόνο από την Αριάδνη (χήρα του αυτοκράτορα Ζήνωνα, την οποία μετά παντρεύτηκε).
-Ήταν αρχικά μονοφυσίτης, έπειτα όμως ασπάστηκε το ορθόδοξο δόγμα (επί της εποχής του, ωστόσο, υπήρχαν τέτοιες θρησκευτικές διαμάχες).
-Κατήργησε τον επαχθή φόρο του χρυσάργυρου.
-Πεθαίνοντας άφησε τα ταμεία του κράτους γεμάτα για τα επόμενα 100 χρόνια.

Ιουστινιανός Α'
-Γεννήθηκε στο Ταυρέσιο (σημερινή ΠΓΔΜ).
-Κυβέρνησε επί 38 έτη (527-565 μ.Χ), στην εποχή του το Βυζάντιο επεκτείνεται με νέες κατακτήσεις, που όμως είναι εφήμερες.
-Ήταν ο τελευταίος αυτοκράτορας που είχε ως πρώτη γλώσσα τα λατινικά.
-Έχτισε την Αγία Σοφία και είναι άγιος της ορθοδοξίας.
-Όμως με τα εγχειρήματα του εξάντλησε τους πόρους του κράτους.
-Και ήρθε η δυσαρέσκεια, γνωστή ως "Στάση του Νίκα" (που Πράσινοι και Βένετοι ενώθηκαν κατά του σε μια στάση που κράτησε μια εβδομάδα και σκοτώθηκαν περίπου 30.000 άτομα).
-Επέζησε από βουβωνική πανώλη όταν το 60% εκείνη την εποχή πέθανε από την φοβερή αυτή ασθένεια.
-Αναμόρφωσε τη νομοθεσία σε αυτό που σήμερα είναι γνωστό ως "ρωμαϊκό δίκαιο".
-Γυναίκα του ήταν η Θεοδώρα,  γυναίκα-σκάνδαλο ως πρώην πόρνη, που όμως έγινε ικανή αυτοκράτειρα και σύζυγος.

Ηράκλειος
-Γεννήθηκε στη Μ. Ασία.
-Κυβέρνησε επί 31 έτη (610-641 μ.Χ).
-Ήταν ο πρώτος που πήρε τον ελληνικό τίτλο "Βασιλεύς" αντί για "Καίσαρ".
-Καθιέρωσε τα ελληνικά ως επίσημη γλώσσα της αυτοκρατορίας.
-Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, οι Πέρσες πήραν την Ιερουσαλήμ και τον Τίμιο Σταυρό σφαγιάζοντας 90.000 χριστιανούς (614 μ.Χ).
-Όμως κατάφερε να φέρει τον Τίμιο Σταυρό πίσω (628 μ.Χ) και εξουδετέρωσε οριστικά τους Πέρσες.
-Είχε ιδιαίτερα επιβλητική εμφάνιση. Ύστερα από τον θάνατο της πρώτης γυναίκας του, Ευδοκίας, παντρεύτηκε την ανιψιά του Μάρτα, σε μια κίνηση που προκάλεσε τη σφοδρή αντίδραση του λαού και της εκκλησίας, λόγω της αιμομιξίας. Τελικά έκανε μαζί της εννέα παιδιά, από τα οποία τέσσερα πέθαναν σε βρεφική ηλικία, ένα ήταν κουφό και ένα άλλο είχε αυχενικά προβλήματα. Ο κόσμος το απέδωσε σε θεϊκή οργή.

Λέων Γ' 
(το Ίσαυρος δεν δηλώνει καταγωγή από την Ισαυρία αλλά τον σκληρό χαρακτήρα του και του το απέδωσαν εικονόφιλοι χρονογράφοι της εποχής)
-Γεννήθηκε στη σημερινή Συρία.
-Κυβέρνησε επί 24 έτη (717-741 μ.Χ).
-Ξεκίνησε την εικονομαχία (της οποίας την πρώτη περίοδο τερμάτισε η Ειρήνη η Αθηναία).
- Εξέδωσε την Εκλογή των νόμων το 740 μ.Χ, εγχείρημα προχωρημένο και με ανεκτικότητα.

Θεόφιλος
-Γεννήθηκε στη σημερινή Τουρκία.
-Κυβέρνησε επί 13 έτη (829-842 μ.Χ) και στην εποχή του έλεγαν πως κανένας αυτοκράτορας δεν ξεκίνησε με καλύτερες προϋποθέσεις. 
-Ήταν ο τελευταίος αυτοκράτορας που τάχθηκε υπέρ της εικονομαχίας (την οποία τερμάτισε η γυναίκα του, Θεοδώρα, που ήταν μεγάλη εικονόφιλη και η οποία απεκατέστησε τις εικόνες και έγινε άγια της ορθοδοξίας).
-Είναι ο πρωταγωνιστής της περίφημης ιστορίας της Κασσιανής, η οποία έλαβε μέρος σε τελετή επιλογής νύφης για τον αυτοκράτορα. Ο Θεόφιλος γοητεύτηκε από την ομορφιά της και της είπε ότι από την γυναίκα πηγάζουν τα χειρότερα, εννοώντας την Εύα. Αυτή του απάντησε όμως, πως από την γυναίκα πηγάζουν τα καλύτερα, εννοώντας την Παναγία. Τότε αυτός, που ο εγωισμός του πληγώθηκε, την προσπέρασε και έδωσε το χρυσό μήλο στη Θεοδώρα.
-Στα χρόνια του υπήρξε καλή οικονομία, αύξηση του πληθυσμού και οικοδομική άνθηση.
-Πέθανε πολύ νωρίς, μόλις στα 29 του, λόγω της στενοχώριας του από την εκπόρθηση της ιδιαίτερης πατρίδας του (Αμόριο) από τους Άραβες. Θεωρώντας πως υπεύθυνος γι αυτήν την καταστροφή ήταν ο στρατηγός Θεόφοβος, που είχε κατηγορηθεί για προδοσία, ζήτησε να του φέρουν το κεφάλι του και χαϊδεύοντας το, είπε: "Από εδώ και στο εξής ούτε εγώ θα είμαι Θεόφιλος, ούτε εσύ Θεόφοβος". Αυτά ήταν και τα τελευταία του λόγια.

Οι πιο σπουδαίοι αυτοκράτορες συνήθως κυβερνούσαν και πολλά χρόνια, καθώς δεν υπήρχε έντονη δυσαρέσκεια και συνωμοσίες εις βάρος τους. Σχεδόν όλοι τους συνδέονται με την ευημερία, την επέκταση ή τη διατήρηση των ορίων της αυτοκρατορίας και την επιτυχή απόκρουση εξωτερικών επιθέσεων. Οι περισσότεροι έχουν και από μια πολύ χαρακτηριστική προσφορά στο ενεργητικό τους, είτε αυτή έχει να κάνει με τη θρησκεία, είτε με τον πολιτισμό ή την κοινωνία. Μα το νόμισμα έχει δύο όψεις. Έτσι και αυτοί, είχαν τη σκοτεινή τους πλευρά. Η εποχή που τα πάντα περιστρέφονταν γύρω από τη θρησκεία και την εκκλησία συμβάδιζε παράλληλα με το σκάνδαλο και το έγκλημα, όπως άλλωστε συμβαίνει σε κάθε εποχή με τους ισχυρούς άνδρες της. Όμως αυτά δεν είχαν σημασία όταν η συμβολή των αυτοκρατόρων στην εκκλησία και τη θρησκεία ήταν μεγάλη. Έτσι, κάποιοι από αυτούς αγιοποιήθηκαν, αντίθετα με ό,τι μεταφέρει το χριστιανικό μήνυμα, χωρίς αυτό να κάνει ιδιαίτερη αίσθηση.



0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου



Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Είμαι φιλόλογος -πρόσφατα ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην Πολιτική Ιστορία (ΑΠΘ). Στα ενδιαφέροντα μου ανήκει η μελέτη της γλώσσας, η θεωρία της λογοτεχνίας και η παγκόσμια ιστορία. Προσπαθώ να μεταδώσω το πάθος μου για τη φιλολογία και την ελληνική γλώσσα στους μαθητές, Έλληνες και ξένους, ενώ παράλληλα ασχολούμαι με την έρευνα, αναλαμβάνω μεταφράσεις, όπως και την επιμέλεια βιβλίων. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *