Σάββατο, Απριλίου 02, 2016

Τα είδη των προτάσεων με παραδείγματα

Μπορούμε να εξετάσουμε κάθε πρόταση με βάση:
1) το περιεχόμενο
2) την ποιότητα
3) τη σχέση της με άλλες προτάσεις
4) τη δομή




1) Ως προς το περιεχόμενο

α) Πρόταση κρίσεως:
Είναι οι προτάσεις με τις οποίες ο ομιλητής επιθυμεί απλώς να πληροφορήσει ή να δηλώσει/διατυπώσει κάτι.

π.χ: Το βράδυ θα βγω με τη Μαρία.
        Το μεσημέρι θα φάμε μακαρόνια.

β) Πρόταση επιθυμίας:
Όπως το λέει και το όνομά τους, με αυτές εκφράζεται μια παράκληση/ευχή/προτροπή/προσταγή κλπ.

π.χ: Φέρε το κινητό μου απ' την κουζίνα.
        Μακάρι να πάνε όλα καλά.

γ) Επιφωνηματική πρόταση:
Με αυτές εκφράζεται κυρίως η έκπληξη και ο θαυμασμός! (εύκολα αναγνωρίσιμες στον γραπτό λόγο γιατί συνοδεύονται από θαυμαστικό, ενώ στον προφορικό λόγο είναι χαρακτηριστικός ο τόνος της φωνής)

π.χ: Τα νέα σου είναι εκπληκτικά
       Είναι απίστευτο αυτό που μου περιγράφεις!

δ) Ερωτηματική πρόταση:
Διατυπώνεται μια ερώτηση σε αυτήν την περίπτωση και η ευκολία έγκειται επίσης στο σημείο στίξης και τον τόνο της φωνής σε γραπτό και προφορικό λόγο αντίστοιχα.

π.χ: Πού γύριζες χθες το βράδυ;
       Πότε θα είναι έτοιμο το φαγητό;

2) Ως προς την ποιότητα

α)  Καταφατική πρόταση
π.χ: Είναι έτοιμο το φαγητό.
       Μου αρέσουν οι διακοπές.

β) Αρνητική / Αποφατική πρόταση
π.χ: Δεν είναι έτοιμο το φαγητό. 
       Μην έρθεις ακόμα.

3) Ως προς τη σχέση τις με άλλες προτάσεις 

α) Κύρια / Ανεξάρτητη πρόταση
Η πρόταση που μπορεί να σταθεί μόνη της στον λόγο.

π.χ: Δεν έκανα τα μαθήματά μου.
       Είδα σήμερα την Ιωάννα.

β) Δευτερεύουσα / Εξαρτημένη πρόταση
Η πρόταση που δεν μπορεί να σταθεί μόνη της στον λόγο αλλά η χρήση της γίνεται για τον προσδιορισμό μιας άλλης πρότασης ή ενός όρου πρότασης.

π.χ: Δεν έκανα τα μαθήματά μου γιατί βαριόμουν.
       Είδα σήμερα την Ιωάννα όταν γυρνούσα σπίτι. 
δηλαδή τα: γιατί βαριόμουν & όταν γυρνούσα σπίτι δεν μπορούν να σταθούν έτσι μόνα τους στον λόγο, εκτός και αν αποτελούν την απάντηση σε κάποια ερώτηση.

4) Ως προς τη δομή 

α) Απλή πρόταση
Η πρόταση που μπορεί να δώσει την πιο απλή διατύπωση έχοντας τους απαραίτητους όρους, χωρίς κάτι παραπάνω που να είναι περιττό ως προς το ολοκληρωμένο νόημα.
                Υ           Κ
π.χ: Η μητέρα μαγείρευε το αγαπημένο φαγητό του πατέρα για τα γενέθλιά του.
Ό,τι έμεινε από το παραπάνω παράδειγμα είναι και ό,τι χρειάζεται για να υπάρχει ένα νόημα.
Οι απαραίτητοι όροι μιας τέτοιας πρότασης είναι το υποκείμενο και το κατηγόρημα.

β) Σύνθετη πρόταση
Είναι η πρόταση που έχει περισσότερα από ένα υποκείμενα/κατηγορούμενα.
               Υ                         Υ
π.χ: Η αδερφή μου και η κολλητή μου ψωνίζουν.
                                      Κ           Κ          Κ
        Ο Γιώργος είναι ήρεμος, απλός, ειλικρινής.

γ) Επαυξημένη πρόταση 
Η πρόταση που έχει επιπλέον όρους, οι οποίοι συμπληρώνουν και προσδιορίζουν τους απαραίτητους. Δηλαδή έχει δευτερεύοντες όρους.

π.χ: Η Μαρία δουλεύει (απλή πρόταση)
        Η Μαρία και η Άννα δουλεύουν (σύνθετη πρόταση)
        Η Μαρία και η Άννα δουλεύουν ασταμάτητα από χθες το βράδυ (και σύνθετη και επαυξημένη)

δ) Ελλειπτική πρόταση
Όταν παραλείπονται όροι της πρότασης και οι προτάσεις δίνονται μονολεκτικά αλλά διατηρούν το ολοκληρωμένο τους νόημα.

π.χ: Καληνύχτα                 (σου εύχομαι "καληνύχτα")
        Προς τα που;             (που πηγαίνεις;)
        Για το φροντιστήριο  (πηγαίνω στο φροντιστήριο)

!!  "Όλη τη μέρα σήμερα ψάχνω τα κλειδιά του αυτοκινήτου."
Ως προς το περιεχόμενο: κρίσεως
Ως προς την ποιότητα: καταφατική
Ως προς τη σχέση τις με άλλες προτάσεις: κύρια
Ως προς τη δομή: επαυξημένη


0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου



Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Είμαι φιλόλογος -πρόσφατα ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην Πολιτική Ιστορία (ΑΠΘ). Στα ενδιαφέροντα μου ανήκει η μελέτη της γλώσσας, η θεωρία της λογοτεχνίας και η παγκόσμια ιστορία. Προσπαθώ να μεταδώσω το πάθος μου για τη φιλολογία και την ελληνική γλώσσα στους μαθητές, Έλληνες και ξένους, ενώ παράλληλα ασχολούμαι με την έρευνα, αναλαμβάνω μεταφράσεις, όπως και την επιμέλεια βιβλίων. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *