Δευτέρα, Μαΐου 23, 2016

Οι ερωτικές επιστολές στο Βυζάντιο

Θα μπορούσαμε να χωρίσουμε τις βυζαντινές ερωτικές επιστολές γενικότερα σε τρεις κατηγορίες: στα γράμματα σαγήνης που ανταλλάσσονται πριν από μια σχέση, στα γράμματα που στέλνονται κατά τη διάρκεια μιας σχέσης και στα γράμματα της εγκατάλειψης, δηλαδή όταν πια έχει τελειώσει η σχέση. Ωστόσο, η δεύτερη φάση βρίσκεται μόνο σε μυθιστορηματικά γράμματα της ύστερης αρχαιότητας ή σε μυθιστορηματικές αφηγήσεις του 12ου αι. 

Οι δύο μεγαλύτερες μυθιστορηματικές συλλογές που έχουν σωθεί από τον 6ο αι. είναι αυτές του Αρισταίνετου και του Θεοφύλακτου Σιμοκάττη, στις οποίες επικαλούνται έναν κόσμο ερωτικών απολαύσεων και αποστέλλονται σε πολλά και διαφορετικά πρόσωπα. Επίσης, στα μυθιστορηματικά γράμματα του 6ου αι. πλάθονται άσεμνες φιγούρες κοινωνικά καταξιωμένων ανθρώπων και αυτό το κλασικιστικό ερωτικό βουκολικό κομμάτι συνυπάρχει στην αυτοκρατορία με τον πολύ δημοφιλή ασκητικό έρωτα κάπως άβολα.

Στην αναβίωση του βυζαντινού μυθιστορήματος κατά τον 12ο αι., στα έργα “Διγενής Ακρίτας”, “Υσμίνη και Υσμινίας” και “Δροσίλλα και Χαρίκλης”, το ερωτικό γράμμα κατέχει μια σημαντική θέση, καθώς βλέπουμε τα γράμματα τα οποία ανταλλάσσουν οι ήρωες των έργων ενόσω βρίσκονται σε σχέση. Σε πιο πρώιμη περίοδο, υπάρχουν και μυθιστορηματικές ερωτικές επιστολές από άντρες προς άντρες παραλήπτες και στις μυθιστορηματικές επιστολές του 12ου αι. έχουμε γράμματα από γυναίκα ή άντρα προς κάποιον εραστή ή γενικότερα από κάποιον παντρεμένο προς έναν παράνομο δεσμό, στοιχεία που δεν υπάρχουν σε πραγματικά γράμματα της εποχής, καθώς δεν το επέτρεπαν οι κοινωνικές συνθήκες. Ακόμη και όταν εκφραζόταν κάτι απλό μετά υπήρχε το συναίσθημα της ντροπής για το τι θα πει η κοινωνία, όπως φαίνεται και μέσα από ορισμένα σημεία από τους Επιστολιμαίους Χαρακτήρες που αποδίδονται σε Πρόκλο ή Λιβάνιο.

Επομένως, καταλήγουμε πως είναι λογικό να εκφραστούν όλα όσα απαγορεύονταν και κατακρίνονταν, μέσω της μυθιστορίας. Και αυτό είναι που μας διευκολύνει ως αναγνώστες όσον αφορά τις μυθιστορηματικές επιστολές, ότι δηλαδή είναι όλα επιβεβαιωμένα σε αντίθεση με τις πραγματικές ερωτικές επιστολές που πρέπει να είμαστε υποψιασμένοι, να προσπαθούμε να ανακαλύψουμε εμείς το αν υπάρχει κάποια σχέση και σε τι ένταση και να βρούμε κάποιο υπονοούμενο ή κάποια έκφραση πόθου σε αυτά.

Όμως αυτές είναι οι προφανείς δυσκολίες μιας κοινωνίας στην οποία ο πραγματικός πόθος κρυβόταν έντεχνα στην λογοτεχνία, καθώς ο ασκητικός έρωτας όχι μόνο βρισκόταν στην υψηλότερη θέση, αλλά υπήρχε και ο φόβος, ο κίνδυνος συκοφαντίας και ο κίνδυνος διαρροής πολύ προσωπικών επιστολών για αυτό και δεν τολμούσαν πολλοί να γράψουν. Το ότι σήμερα υπάρχουν αυτές οι επιστολές είναι γιατί συγκεντρώθηκαν για δημοσίευση.





0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου



Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Είμαι φιλόλογος -πρόσφατα ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην Πολιτική Ιστορία (ΑΠΘ). Στα ενδιαφέροντα μου ανήκει η μελέτη της γλώσσας, η θεωρία της λογοτεχνίας και η παγκόσμια ιστορία. Προσπαθώ να μεταδώσω το πάθος μου για τη φιλολογία και την ελληνική γλώσσα στους μαθητές, Έλληνες και ξένους, ενώ παράλληλα ασχολούμαι με την έρευνα, αναλαμβάνω μεταφράσεις, όπως και την επιμέλεια βιβλίων. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *