Πέμπτη, Ιουνίου 09, 2016

Γλώσσες και αλφάβητα: Γραφή tifinagh

Προέλευση της γραφής
Η ρίζα της γραφής tifinagh είναι γνωστή ως πρωτο-tifinagh ή ως λυρικοβερβερική γραφή. Υπάρχουν δύο γνωστές παραλλαγές της γλώσσας: η ανατολική και η δυτική. Η ανατολική χρησιμοποιήθηκε σε περιοχές που βρίσκεται σήμερα η Τυνησία. Η δυτική παραλλαγή είναι πιο πρωτόγονη και χρησιμοποιήθηκε από την Καβυλία μέχρι τις Κανάριες Νήσους. Το αλφάβητο υπολογίζεται πως χρησιμοποιήθηκε από το 300 π.Χ ως το 300 μ.Χ. Από τους σύγχρονους γλωσσολόγους χαρακτηρίζεται ως απόγονος της πρώτο-σιναϊτικής γραφής, η οποία τοποθετείται στα μέσα της εποχής του χαλκού και πιστεύεται πως αποτελεί πρόγονο του φοινικικού αλφαβήτου απ’ όπου και προήλθαν όλα σχεδόν τα σύγχρονα αλφάβητα. H πρωτο-tifinagh και οι απόγονοί της ανήκουν στις βερβερικές γλώσσες που με την σειρά τους ανήκουν στις αφροασιατικές γλώσσες. Οι βερβερικές γλώσσες είναι ομάδα γλωσσών που μιλούν πάνω από 10.000.000 άνθρωποι σε διάφορες περιοχές της βόρειας Αφρικής και έχουν γραπτή παράδοση πάνω από 2000 χρόνια, η οποία όμως διακοπτόταν από τις συχνές εισβολές. 


Γραφή tifinagh
Το αλφάβητο της γραφής tifinagh (προφέρεται τίφιναχ ή τίφιναγ) χρησιμοποιήθηκε από ανθρώπους της Βόρειας Αφρικής και των Καναρίων Νήσων που μιλούσαν βερβερικά. Έχουν βρεθεί πολλές επιγραφές της που δεν έχουν ακόμα αποκρυπτογραφηθεί. Έπαψε να χρησιμοποιείται από τότε που ήρθε το λατινικό αλφάβητο που αντικαταστάθηκε έπειτα από το αραβικό, το οποίο πάρθηκε από το Ισλάμ. Το όνομα "tifinagh" της γραφής, πιστεύεται πως σημαίνει "φοινικικά γράμματα" ή προέρχεται ενδεχομένως από το tifin negh που σημαίνει "εφεύρεσή μας".

Χρησιμοποιείται από βερβερικές γλώσσες όπως Tamazight, Tamajaq, Tamasheq και Amazigh, οι οποίες ομιλούνται από περίπου ένα εκατομμύριο ανθρώπους σε Μαρόκο, Νίγηρα, Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο, Αλγερία και Λιβύη. Η κατεύθυνση της γραφής είναι από τα δεξιά προς τα αριστερά και οριζόντια. Χρησιμοποιείται περισσότερο από τους Τουαρέγκ - έναν βερβερικό νομαδικό λαό κτηνοτρόφων της κεντρικής και νότιας Σαχάρας και στο τμήμα του Σαχέλ στη δυτική Αφρική. Η ονομασία "Τουαρέγκ" είναι αραβική και σημαίνει προφανώς "περιπλανώμενος" – όχι δημόσια (έχει να κάνει με την ψυχαγωγία και χρησιμοποιείται κυρίως από τις γυναίκες για προσωπικές σημειώσεις, ερωτικά γράμματα αλλά και στη διακόσμηση).
Ανήκει στα συμφωνικά συστήματα (abjad), στα οποία καταγράφονται μόνο σύμφωνα (φωνήεντα μόνο ευκαιριακά). Φοινικική, αραβική, εβραϊκή και αραμαϊκή είναι γλώσσες που έχουν καταγραφεί με "abjad", αραβική λέξη που σημαίνει "αλφάβητο".

Παρακάτω παρατίθεται ένα δείγμα των συμβόλων της γραφής:



                                                  

Η εξέλιξή της
Η νεο-tifinagh ανακαλύφθηκε τον 20ο αιώνα και δεν χρησιμοποιείται στην καθημερινή επικοινωνία. Μια ελαφρώς τροποποιημένη εκδοχή της γλώσσας είναι η tifinagh ircam που χρησιμοποιείται σε ορισμένα δημοτικά σχολεία στο Μαρόκο κατά τη διδασκαλία των βερβερικών γλωσσών. Το Μαρόκο επέλεξε να την υιοθετήσει ως επίσημη για τις βερβερικές γλώσσες αντί του λατινικού και του αραβικού αλφαβήτου που είναι πιο διαδεδομένα. Το νέο σύστημα tifinagh περιέχει 55 γράμματα, 22 εκ των οποίων είναι νέες προσθήκες. 

Το αλφάβητο της νεο-tifinagh όπως χρησιμοποιείται στο Μαρόκο:




Το μοντέρνο σύστημα της tifinagh με τα 55 γράμματα:


Δείγμα από το λεξιλόγιο της Tamahaki με το αλφάβητο της tifinagh σε λατινική μορφή:

Πώς είσαι; - MA TOULED ?
Είμαι καλά - NADJODAY
Καλημέρα - TOUFATE NELKHERE
Καληνύχτα - EHAADE YAHOUSSAYEN
Πώς σε λένε; - ESSEM NAK ?(αρσ.)/ESSEME NEM ?(θηλ.)
Με λένε... - ESSEMIN….
Σ' ευχαριστώ - TANEMERTE ENNEK
Πού πας; - MANI STEKED ?
Δεν ξέρω - WAR ESSENARH
Τα λέμε αύριο - ARE TOUFFATE
Αντίο - AD YEDJE AMENI
Ήλιος - TAFOUK
Ουρανός - ADJENNA
Πάμε - NEGLLA­
Ναι - AYO
Όχι - ΚALA


0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου



Η φωτογραφία μου
Θεσσαλονίκη
Είμαι φιλόλογος -πρόσφατα ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην Πολιτική Ιστορία (ΑΠΘ). Στα ενδιαφέροντα μου ανήκει η μελέτη της γλώσσας, η θεωρία της λογοτεχνίας και η παγκόσμια ιστορία. Προσπαθώ να μεταδώσω το πάθος μου για τη φιλολογία και την ελληνική γλώσσα στους μαθητές, Έλληνες και ξένους, ενώ παράλληλα ασχολούμαι με την έρευνα, αναλαμβάνω μεταφράσεις, όπως και την επιμέλεια βιβλίων. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας:

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *