Πρέπει να δίνουμε στους μαθητές μας ασκήσεις για το σπίτι;

Τα τελευταία χρόνια γίνεται αρκετός λόγος για το διάβασμα και τον ελεύθερο χρόνο των παιδιών και όπως πάντα οι απόψεις διίστανται. Άλλοι υποστηρίζουν ότι ο ελεύθερος χρόνος των μαθητών έχει μειωθεί δραματικά λόγω των εξωσχολικών δραστηριοτήτων που παρακολουθούν και ότι δεν είναι καλό να έχουν επιπλέον φόρτο εργασίας στο σπίτι, άλλοι διακρίνουν προχειρότητα των μαθητών απέναντι στο διάβασμα και είναι πεπειμένοι ότι αυτό θα άλλαζε με περισσότερη πίεση για μελέτη. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση.

Η ρουτίνα του ευφημισμού

Το 2003 ο ψυχογλωσσολόγος Steven Pinker εισήγαγε στο βιβλίο του «Τhe blank state» τον όρο «ρουτίνα του ευφημισμού» ή αλλιώς «ρόδα του ευφημισμού» (euphemism treadmill). Ακούγεται ενδιαφέρον, αλλά τι ακριβώς είναι; Ο όρος περιγράφει το πώς λέξεις που έχουν αντικαταστήσει άλλες προσβλητικές, με τον καιρό καταλήγουν να γίνονται και οι ίδιες προσβλητικές. 

Πώς διδάσκουμε καινούργιο λεξιλόγιο;

Όταν ξεκίνησα να διδάσκω την ελληνική ως δεύτερη/ξένη γλώσσα, είχα τον εξής προβληματισμό: πώς θα καταφέρω να κάνω τους μαθητές μου να μάθουν καινούργιες λέξεις;! Εδώ να υπενθυμίσω, βεβαίως, ότι γενικότερα για να μάθει κανείς το οτιδήποτε, θα πρέπει να έχει κίνητρο – θεωρείται επιστημονικά απ' τα πιο σημαντικά κριτήρια μάθησης. Ωστόσο, με κάποιες μεθόδους μπορούμε να ενισχύσουμε αυτό το κίνητρο ή αν δεν υπάρχει, μπορούμε να βοηθήσουμε τους μαθητές μας να συγκρατήσουν έστω λίγα και βασικά πράγματα απ’ αυτά που έχουμε σχεδιάσει να διδάξουμε. 

Πόσες λέξεις πρέπει να ξέρω για να μιλάω μια γλώσσα;

Το λεξιλόγιο είναι η αρχή και το τέλος στην εκμάθηση μιας γλώσσας. Ξεκινάμε, λοιπόν, με τα βασικά: η CEFRL (Common European Framework of Reference for Languages) έχει καθορίσει τα γνωστά σε όλους επίπεδα γλωσσομάθειας και δίπλα συμπληρώνουμε τον αριθμό των λέξεων που χρειάζεται να ξέρουμε σε κάθε επίπεδο:

Διδάσκουμε τα ελληνικά μέσα από τραγούδια

Η χρήση μουσικής στο μάθημα είναι ένας ευχάριστος τρόπος να εξασκήσουν οι μαθητές τη γλώσσα, να έρθουν σε επαφή με τα ακούσματα, τον πολιτισμό μας ή και την ποπ κουλτούρα και, φυσικά, να απολαύσουν το μάθημα. Επιπλέον, δεν είναι καθόλου δύσκολο: έρευνες δείχνουν ότι η πλειονότητα των δημοφιλών τραγουδιών αντιστοιχεί σε επίπεδο γλώσσας γ’ δημοτικού. Δηλαδή, οι στίχοι των περισσότερων εμπορικών τραγουδιών μπορούν να διαβαστούν και να γίνουν κατανοητοί από ένα παιδί 8-9 χρονών! Ωστόσο, πώς θα επιλέξουμε από τα πολλά τραγούδια που κυκλοφορούν το κατάλληλο για το μάθημά μας; Η επιλογή πρέπει να βασίζεται σε κάποια κριτήρια:

Γιατί βρίζουμε;

Διάβαζα Χρόνη Μίσσιο τις προάλλες και έκανα ένα μικρό αναγνωστικό άλμα από το περιεχόμενο στη γλώσσα: είναι άμεση, απλή, λαϊκή, σαν να την ακούς στον δρόμο και όχι να τη διαβάζεις. Με μια λέξη, υπέροχη. Και γι' αυτό ορισμένες λέξεις που χρησιμοποιεί, καθημερινές, συνηθισμένες και οικείες, αποτέλεσαν μάλλον μια περίεργη αφορμή για μια ασυνήθιστη αναζήτηση, όπως: ποιες λέξεις θεωρούνται "κακές" και χρησιμοποιούνται μειωτικά/υβριστικά και γιατί;

Φεμινιστική λογοτεχνία - βιβλία και προτάσεις

Ένας από τους λόγους που μου αρέσει πολύ το καλοκαίρι είναι επειδή τότε έχω τον χρόνο να διαβάσω περισσότερα βιβλία, λογοτεχνικά και μη. Ωστόσο, η λίστα που παραθέτω παρακάτω δεν αφορά καλοκαιρινά μου αναγνώσματα. Είναι τα βιβλία που διαβάσαμε και συζητήσαμε στη λέσχη ανάγνωσης φεμινιστικής λογοτεχνίας που διατηρούμε από το 2018! Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για τη λέσχη μας (που πλέον συναντιέται ψηφιακά), διάβασε εδώ. Αν χρειάζεσαι ιδέες για φεμινιστικές αναγνώσεις, απλώς συνέχισε να διαβάζεις αυτό το άρθρο! Θα βρεις ποικίλες προτάσεις σε διάφορα είδη. Σε πολλά απ' αυτά είναι έκδηλη η φεμινιστική πένα, άλλα σε καλούν να εξερευνήσεις μόνη και μόνος τη φεμινιστική οπτική ή τη θέση της γυναίκας και την κοινωνική ματιά απέναντί της και άλλα σου δίνουν απλώς τροφή για σκέψη. Σχεδόν όλα έχουν γραφτεί από γυναίκες και έγινε μια προσπάθεια να "ακουστούν" φωνές από διαφορετικά μέρη του κόσμου και σε διαφορετικές εποχές. 

Βάλε λίγο χρώμα στον λόγο σου! (ή εκφράσεις σχετικές με χρώματα)

Βλέπουμε παντού χρώματα γύρω μας, η θέα τους μας επηρεάζει και διεγείρει συναισθήματα. Μια σειρά από σχετικές μελέτες έχει αποτελέσει και την επιστήμη της ψυχολογίας των χρωμάτων στην οποία βασίζεται ο χώρος της διαφήμισης για να προκαλεί "συγκινήσεις" και να πουλά προϊόντα και υπηρεσίες. Όμως και ιστορικά η αξία των χρωμάτων είναι μεγάλη, αρκεί να αναλογιστούμε ότι για πολλούς λαούς και θρησκείες τα χρώματα είναι συμβολισμοί: για παράδειγμα το κίτρινο που στην παραδοσιακή κινεζική κουλτούρα συμβολίζει την αυτοκρατορική δύναμη και ευημερία ή το πράσινο που έχει πολύ μεγάλη σημασία για τον μουσουλμανικό κόσμο. Όταν διδάσκω την ελληνική γλώσσα, μία από τις αγαπημένες μου ενότητες είναι αυτή που περιέχει και τα χρώματα, καθώς είναι ανεξάντλητες οι δραστηριότητες για τους μικρούς μαθητές και πλούσιο το λεξιλόγιο για τους μεγάλους. Οι χρωματιστές εκφράσεις είναι διασκεδαστικές - μόνο το άκουσμά τους αρκεί για να να δημιουργηθούν στο μυαλό αστείες και σουρεαλιστικές εικόνες. Ακολουθεί, λοιπόν, μια συγκεντρωτική λίστα με σχετικές εκφράσεις και με τη σημασία τους:

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, αυτός ο άγνωστος

Είναι ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων, με τη χαρακτηριστική γραφή και γλώσσα, και με καταγωγή από τη Σκιάθο. Στο σχολείο όλοι ήρθαμε σε επαφή με κάποια από τα έργα του -οι υποψήφιοι της θεωρητικής κατεύθυνσης εξαντλήσαμε τις αναλύσεις για το «Όνειρο στο κύμα»- ενώ το πιο γνωστό του είναι μάλλον η αριστουργηματική «Φόνισσα». Δεν πρόκειται μόνο για διηγηματογράφο, αλλά για ψυχογράφο που συχνά έχει συγκριθεί με τον Τολστόι και τον Ντοστογιέφσκι, ενώ με τον Βιζυηνό και τον Καρκαβίτσα αποτελούν την κορυφαία τριάδα των Ελλήνων διηγηματογράφων. Τι παραπάνω γνωρίζουμε όμως για τον ίδιο και τη ζωή του;

Η Φωτό Μου
Φιλόλογος, εκπαιδευτικός και διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών (ΑΠΘ). Ερευνητικά ενδιαφέροντα: γλώσσα, πολιτική και εξουσία, κοινωνική ιστορία και κινήματα. Mπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της παρακάτω φόρμας, τοποθετώντας τα στοιχεία σας. Τα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Copyright, ταυτότητα, κανονισμοί:

-Φιλολογία δεν είναι η παπαγαλία, οι σημειώσεις για το σχολικό μάθημα και οι λύσεις ασκήσεων. Είναι επιστήμη. Το παρόν ιστολόγιο δημιουργήθηκε το 2011, καταπιάνεται με θέματα ποικίλου περιεχομένου και απευθύνεται σε όσες και όσους έχουν σχετικά ενδιαφέροντα και προβληματισμούς. -Καμία από τις αναρτήσεις αυτού του ιστολογίου δεν αποτελεί προϊόν αντιγραφής. Για την αντιγραφή και την αναδημοσίευσή τους είναι απαραίτητο να αναφέρεται η πηγή. -Το ιστολόγιο εξετάζει αυστηρώς φιλολογικά θέματα από ερευνητική σκοπιά, απέχοντας από ιδεολογικές τοποθετήσεις. -Κάθε γνώμη είναι καλοδεχούμενη και θα δημοσιεύεται, εφόσον δεν είναι προσβλητική και δεν υποδηλώνει φανατισμό. -Μπορείτε να στείλετε δικά σας (σχετικά) άρθρα προς δημοσίευση με λίγα λόγια για εσάς στη φόρμα επικοινωνίας. -Σχόλια γραμμένα σε greeklish δεν θα δημοσιεύονται. Ευχαριστώ και ελπίζω να έχετε μία ευχάριστη περιήγηση.